BEROEPSPROFIEL TEAMCOACHES

Competenties van de teamcoach, deugden en ondeugden

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Wat moet je als teamcoach eigenlijk allemaal kunnen en kennen? Wat moet je zijn en niet zijn? Daarover verschillen de meningen, maar het beroepsprofiel van de StiR is een begin. De Stichting Registratie is een keurmerk voor professioneel begeleiders waar je je kunt laten registreren en waar opleidingen voor coaches en teamcoaches worden erkend. In dit artikel ga ik in op de competenties van de teamcoach. En dat zijn eigenlijk ook competenties van de teamleider.

In dit artikel ...

Het competentieprofiel voor teamcoaches

Het beroepsprofiel van de StiR bestaat uit zeven competentiegebieden. In elk daarvan vind je meerdere uitspraken over wat een teamcoach zou moeten kennen, kunnen en zijn. Ik heb er 30 vaardigheden uit gehaald die ik hier in eigen woorden weergeef.

Eigen woorden, omdat het profiel soms wat normatief is. Dat zijn alle profielen, maar er staan soms keuzes in die niet voor alle teamcoaches gelden. Ik zet dan wel eens iets tussen haakjes, zoals bij ‘gerichtheid op (werk)context.’ Alle teams hebben een context, maar niet altijd een werkcontext. Ook staat er wel eens ‘kan’, waar ik ‘zal’ van heb gemaakt. Het gaat er niet alleen om wat je in principe wel zou kunnen, maar vooral wat je daadwerkelijk doet.

Een teamcoach…

  1. Werkt altijd op basis van een ‘contract’ en is alert op eigenaarschap van de teamcoaching.
  2. Is altijd gericht op het gezamenlijk handelen en gezamenlijk inzicht van de groep,
  3. Zal meewegen of teamwerk haalbaar is binnen de (organisatorische) randvoorwaarden.
  4. Kan de dynamiek van het team herkennen en er een leerervaring van maken.
  5. Kan het teamfunctioneren middels metacommunicatie aan de orde stellen.
  6. Is actief aan het werk om het reflectief vermogen van het team te vergroten.
  7. Kan een team begeleiden van enkel-, naar drieslagleren.
  8. Zal het team steeds weer naar de hier en nu- situatie brengen.
  9. Zal diversiteit en verschillende rollen in het team herkennen en benutten.
  10. Kan het leerproces faseren, gericht op steeds grotere taakvolwassenheid van het team.
  11. Zal het team helpen om zo zelfstandig (zelfsturend) te worden als nodig is.
  12. Is sensitief voor specifieke invloeden van de sector/branche/context op het team.
  13. Helpt het team om vanuit het perspectief van de context naar zichzelf te kijken.
  14. Is gericht op resultaat, en gebruikt daarbij een maatstaf voor succes.
  15. Leert het team om de eigen voortgang te monitoren, zowel inhoudelijk als relationeel.
  16. Zal het resultaat van de coaching echt afronden, evalueren en rapporteren.
  17. Werkt met meerdere niveaus: inhoud, werkwijze, relatie en gevoel (bijvoorbeeld).
  18. Zal de wijze van interactie tussen teamleden en met de coach gebruiken als werkmateriaal.
  19. Gaat goed om met het dilemma afstand-nabijheid ten opzichte van het team.
  20. Kan conflicten begeleiden en relateren aan het leerproces.
  21. Zal goed de eigen autonomie bewaren in spannende situaties.
  22. Kan methodisch werken en heeft een breed repertoire van methoden en technieken.
  23. Geeft goed vorm aan het eigen proces van professionalisering.
  24. Kan en zal goed reflecteren op het eigen handelen als coach; heeft zelfkennis.
  25. Zal waar nodig transparant zijn over de eigen stijl en keuzes.
  26. Bewaart zorgvuldig de grens van eigen kunnen, en kan doorverwijzen.
  27. Kan goed samenwerken met collega-coaches en adviseurs.
  28. Zal ethisch handelen en heeft een visie op het eigen handelen en de effecten daarvan.
  29. Zal zich nooit inzetten voor persoonlijke belangen.
  30. Laat zich niet inzetten voor eenzijdige belangen van het management.

Het profiel beschrijft terecht competenties voor teamcoaches, maar gaat wat minder in op wat voor soort persoon de teambegeleider is. Niet iedereen is ervoor in de wieg gelegd om met groepen te werken. Maar wie dan wel? Ik noem wat deugden, ondeugden en praktische vaardigheden die ik bij goede groeps(bege)leiders tegenkom. Het is geen complete lijst en ik ben heel benieuwd wat anderen nog zouden aanvullen.

Deugden van de teamcoach

De lijst van wenselijke competenties voor teamcoaches en teamleiders is natuurlijk eindeloos. Begeleiders moeten sensitief zijn en goed kunnen luisteren, om maar eens wat te noemen. Maar een aantal ervan is toch wel heel belangrijk specifiek als je met groepen en teams omgaat. Welke zijn echt op jou van toepassing?

  • Je voor héél veel verschillende soorten mensen interesseren
  • Vrij veel positieve energie kunnen leveren aan een gezelschap
  • Oordelen lang kunnen uitstellen
  • Afstand kunnen houden zonder afstandelijk te zijn
  • Niet bang zijn voor het ‘onbekende’ van de onderstroom
  • Vreselijk snel kunnen schakelen van inhoud naar ‘proces’
  • Altijd tegelijkertijd de groep én jezelf waarnemen
  • Humor

En verder nog: …………………………….

Ondeugden van de teamcoach

Sommige mensen kennen erg goed hun zwakke plekken en dat zijn doorgaans de betere coaches. Ik noem een aantal trekjes waar je in groepen mee onderuit kunt gaan. In een groep zijn nou eenmaal alle ogen op je gericht.

  • Dingen snel persoonlijk nemen / overgevoelig zijn voor kritiek
  • Erg willen pleasen en je dus voor karretjes laten spannen
  • Je te snel persoonlijk inlaten met teamleden (geen eenzaamheid verdragen)
  • Heel gelukkig worden van mensen redden
  • Nét even te veel genieten van aandacht
  • De neiging om successen te claimen (eigenpijperij)
  • Iets te gevoelig zijn voor status en macht
  • Haast

En verder nog: …………………………….

Handige en praktische vaardigheden

En dan zijn er nog diverse vaardigheden die iedereen kan leren. Je hoeft er dus niet zozeer voor ‘in de wieg gelegd’ te zijn.

  • Met ‘gemak’ persoonlijk contact maken
  • Een groep feedback kunnen geven, eventueel confronterend
  • Een glasheldere instructie of uitleg kunnen geven
  • Een nabespreking met flair kunnen doen, niet saai
  • Snel kunnen inspelen op het hier-en-nu
  • Op tijd iets kunnen stoppen, afkappen of parkeren
  • Soepel inzoomen (individu) en uitzoomen (groep)
  • Zwijgen

En verder nog: …………………………….

Heb je aanvullingen en ideeën? Ik ben heel benieuwd. Laat een reactie achter!

Erkende Leergang Teamcoaching

In de StiR erkende Leergang Teamcoaching van Teamchange gaan we met een heel aantal van de hier genoemde competenties aan de slag. De leergang is voor teamcoaches én teamleiders die meer coachend te werk willen gaan. Voor iedereen die met groepen werkt en dat professioneler wil leren doen.

Hier vind je een online vragenlijst om je eigen competenties te scoren.

Geef een reactie

Verzenden

Email zal niet openbaar zijn Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Nieuwsbrief?

Opleiding van Teamchange

Artikelen per thema

Misschien ook interessant

Wat is een spelsimulatie?

  • 21 juni 2013
  • Teamchange

Teamontwikkeling: de mise-en-place voor de teamcoach

  • 5 juli 2013
  • Teamchange

Een regenboog van kleurentesten. Welk rood ben jij?

  • 9 mei 2014
  • Martijn Vroemen

Kijken naar de onderstroom in teams: vier basisbehoeften

  • 9 april 2015
  • Teamchange

Drie basiswetten bij systemisch werken met teams

  • 30 oktober 2016
  • Martijn Vroemen

Unblame: hoe leiders veiligheid creëren

  • 14 juli 2016
  • Jan van Veldhuizen

Ik wil op de hoogte blijven

Voer je gebruikersnaam of e-mailadres in.
Je zult een link via e-mail ontvangen om een nieuw wachtwoord aan te maken.